Bab 7: Kesultanan Pahang, Perak, Terengganu dan Kelantan

7.1 Pengasasan Kesultanan Pahang, Perak, Terengganu dan Kelantan

Kesultanan Pahang, Perak, Terengganu dan Kelantan diasaskan oleh waris Kesultanan Melayu Melaka atau Kesultanan Johor Riau, sekali gus meneruskan legitimasi pemerintahan Melayu di Tanah Melayu.

1. Kesultanan Pahang

• Pengasas: Diasaskan oleh Raja Muhammad (putera Sultan Mansur Shah, Sultan Melaka) pada tahun 1470 dengan gelaran Sultan Muhammad Shah.
• Pusat Pentadbiran: Pekan (hampir muara Sungai Pahang).

2. Kesultanan Perak

• Pengasas: Diasaskan oleh Raja Muzaffar (putera Sultan Mahmud Shah, Sultan Melaka) pada tahun 1528 dengan gelaran Sultan Muzaffar Shah.
• Pusat Pentadbiran: Tanah Abang di pesisir Sungai Perak. Alat kebesaran Peralatan Diraja (seperti Pedang Cura Si Manjakini) dibawa dari Melaka.

3. Kesultanan Terengganu

• Pengasas: Diasaskan oleh Tun Zainal Abidin (adik baginda Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV, Johor) pada tahun 1708 dengan gelaran Sultan Zainal Abidin I.
• Pusat Pentadbiran: Tanjung Baru, Kuala Berang.

4. Kesultanan Kelantan

• Pengasas: Diasaskan oleh Long Yunus yang menyatukan wilayah Kelantan yang berpecah pada tahun 1762. Baginda ditabalkan dengan gelaran Yang di-Pertuan Kelantan.
• Pusat Pentadbiran: Kota Bharu diasaskan kemudian oleh Sultan Muhammad II pada tahun 1844 sebagai pusat pentadbiran.

7.2 Warisan Kesultanan Melayu di Negeri-Negeri Melayu

Kesemua negeri ini mewarisi sistem pemerintahan, perundangan, dan kebudayaan berasaskan tradisi Kesultanan Melayu Melaka dan Johor Riau.

1. Sistem Pemerintahan dan Pentadbiran

• Pemerintah Tertinggi: Sultan menjadi ketua negeri, ketua agama Islam, dan lambang perpaduan.
• Sistem Pewarisan Takhta: Di Perak, amalan penggiliran takhta diamalkan (Raja Di-Hilir, Raja Kecil Sulong, Raja Muda, Sultan). Manakala negeri lain mengamalkan jurai keturunan raja (putera sulung).
• Pembesar Negeri: Sultan dibantu oleh pembesar empat lipatan atau pembesar daerah yang menguruskan pentadbiran, cukai, dan keselamatan.

2. Sistem Perundangan

Negeri	Kitab Undang-Undang Mainan / Warisan	Ciri-Ciri Utama
Pahang	Hukum Kanun Pahang	Dipengaruhi oleh Hukum Kanun Melaka, mengandungi 42 fasal berkaitan adat dan hukum syarak.
Perak	Undang-Undang 99 Perak	Berasal dari Parsi, mengandungi 99 soalan dan jawapan berkaitan hukum-hukum pentadbiran and adat.
Kelantan & Terengganu	Syariah & Adat Melayu	Mengamalkan undang-undang Islam secara bersistem terutamanya semasa era Sultan Zainal Abidin III di Terengganu (Itqan al-Muluk bi-Ta'dil al-Suluk).

7.3 Kebudayaan dan Hubungan Luar

• Kesenian Tradisional: Seni ukir, pembuatan keris, kain songket (Terengganu/Kelantan), dan muzik nobat.
• Hubungan Diplomatik: Menjalinkan hubungan persahabatan, perdagangan, dan perlindungan dengan kuasa jiran seperti Siam dan Johor Riau.